Ένα από τα πιο συχνά μοτίβα που βλέπω στο μπιλιάρδο —ανεξάρτητα από επίπεδο— είναι το εξής:
οι περισσότεροι παίκτες δεν βρίσκουν το ταβάνι τους στην τεχνική τους, αλλά στην ικανότητα να αποδώσουν όταν υπάρχει πίεση. Εκεί που «μετράει». Εκεί που δεν υπάρχει χώρος για δοκιμές, σκέψεις ή διορθώσεις της στιγμής.
Αυτό δεν αφορά μόνο αρχάριους ή μέτριους παίκτες. Το βλέπεις και σε παίκτες υψηλού επιπέδου. Όχι σε όλους, αλλά αρκετούς ώστε να είναι ξεκάθαρο:
το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν ξέρουν, αλλά ότι δεν εφαρμόζουν σταθερά αυτό που ξέρουν όταν οι συνθήκες δυσκολεύουν.
Η υψηλή απόδοση δεν είναι κάτι «έξτρα». Δεν είναι περισσότερη γνώση, περισσότερη προσπάθεια ή περισσότερη ένταση. Αντίθετα, είναι αφαίρεση. Αφαίρεση σκέψεων, επιλογών και παρεμβάσεων που καταναλώνουν ενέργεια τη λάθος στιγμή.
Η γνωστική ψυχολογία και η θεωρία της προσοχής (attention theory) είναι ξεκάθαρες:
ο ανθρώπινος νους έχει περιορισμένη ικανότητα εστίασης. Δεν μπορεί να επεξεργάζεται ταυτόχρονα την εκτέλεση, το αποτέλεσμα, τον φόβο και την αξιολόγηση. Κάτι θα μείνει απ’ έξω — και συνήθως είναι η ποιότητα της πράξης.
Γι’ αυτό η υψηλή απόδοση βασίζεται σε διαδικασίες που χτίζονται εκτός πίεσης. Σε ρουτίνες και πλάνα που, με την επανάληψη, γίνονται συνήθεια και δεν απαιτούν ενεργή σκέψη. Όταν η εκτέλεση είναι αυτοματοποιημένη, ο νους δεν χρειάζεται να «παλέψει» με το άγχος. Απλώς δεν του δίνει ρόλο στη λήψη απόφασης.
Και εδώ το μπιλιάρδο συναντά την καθημερινή ζωή.
Στη δουλειά, στις σχέσεις, σε κρίσιμες αποφάσεις, το ζητούμενο δεν είναι να νιώθεις καλά ή σίγουρος. Είναι να μπορείς να παράγεις το μέγιστο των δυνατοτήτων που έχεις εκείνη τη στιγμή, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Όχι το ιδανικό, αλλά το διαθέσιμο.
Η υψηλή απόδοση δεν είναι προνόμιο πρωταθλητών. Είναι μια επιστημονικά θεμελιωμένη διαδικασία που μπορεί να εφαρμοστεί από οποιονδήποτε. Δεν υπόσχεται κορυφές. Υπόσχεται σταθερότητα. Και συχνά, αυτή η σταθερότητα είναι που ανεβάζει τελικά και το επίπεδο.
Αν σου φανεί χρήσιμο, κράτησέ το. Αν όχι, προσπέρασέ το.
Υ. Γ : Χρόνια Πολλά και Καλά Babis V. Keivanidis