Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν στο μυαλό τους μια συγκεκριμένη εικόνα για την προπόνηση. Ότι για να παίξεις καλύτερα, πιο σοβαρά και πιο σταθερά, πρέπει να αφιερώνεις πολλές ώρες. Ότι αυτό ισχύει για τους επαγγελματίες και όχι για κάποιον που το κάνει σαν χόμπι ή ερασιτεχνικά.
Κάπου εκεί, η σκέψη συνήθως σταματάει. «Δεν έχω χρόνο», «είμαι κουρασμένος», «δεν ξέρω τι να κάνω». Και το θέμα κλείνει πριν καν ξεκινήσει.
Στην πραγματικότητα όμως, το πρόβλημα δεν είναι ο χρόνος. Ούτε η κούραση. Ούτε η άγνοια.
Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε μια λάθος εικόνα για το τι σημαίνει ουσιαστική προσπάθεια.
Η επιστήμη της μάθησης και της απόδοσης δείχνει εδώ και χρόνια ότι η βελτίωση δεν έρχεται από πολλές ώρες γενικής ενασχόλησης, αλλά από συγκεκριμένη, στοχευμένη και περιορισμένη πρακτική. Αυτό έγινε γνωστό μέσα από τη δουλειά του Anders Ericsson και τον όρο deliberate practice (σκόπιμη εξάσκηση: μικρή, συγκεκριμένη και με ξεκάθαρο στόχο).
Αυτό που έδειξαν οι μελέτες του είναι απλό αλλά όχι πάντα ευχάριστο:οι περισσότεροι υπερεκτιμούμε το πόσο αποτελεσματικά προπονούμαστε και υποτιμούμε το πόση δομή χρειάζεται για να υπάρξει πραγματική αλλαγή. Πολλή προσπάθεια χωρίς σαφή κατεύθυνση δεν καταγράφεται από τον εγκέφαλο ως μάθηση. Καταγράφεται απλώς ως κούραση.
Σε αυτό το σημείο δεν γεννιούνται «δικαιολογίες». Εδώ το ίδιο το μυαλό δημιουργεί εμπόδια, τα οποία εμφανίζονται σαν σκέψεις του τύπου «δεν έχω χρόνο», «είμαι κουρασμένος», «δεν ξέρω τι να κάνω». Όχι επειδή δεν θέλουμε, αλλά επειδή ο εγκέφαλος βλέπει μπροστά του κάτι ασαφές, μεγάλο και ενεργοβόρο. Και κάνει αυτό που κάνει πάντα: προσπαθεί να μας προστατεύσει από περιττή φθορά.
Κανείς δεν είναι μαζοχιστής για να θέλει να ταλαιπωρεί τον εαυτό του. Όταν η προσπάθεια δεν έχει μορφή, όριο και κατεύθυνση, ο νους φυσιολογικά αντιστέκεται.
Η ίδια επιστήμη δείχνει όμως και τη λύση. Όταν η προσπάθεια έχει ξεκάθαρο πλαίσιο, είναι μικρή σε διάρκεια και επαναλαμβάνεται σταθερά, ο εγκέφαλος δεν την απορρίπτει. Συνεργάζεται.
Δεν χρειάζονται 8 ώρες. Δεν χρειάζεται να είσαι επαγγελματίας. Δεν χρειάζεται καν να ξέρεις «τα πάντα».
Χρειάζεται να ξέρεις τι ακριβώς κάνεις σε αυτόν τον λίγο χρόνο.
Λίγη, συγκεκριμένη και επαναλαμβανόμενη προπόνηση δουλεύει πολύ περισσότερο από πολλές ώρες χωρίς στόχο. Και το πιο σημαντικό: δεν σε εξαντλεί. Δεν σου δημιουργεί ενοχές. Δεν σε κάνει να νιώθεις ότι «δεν το έχεις».
Γι’ αυτό και οι άνθρωποι που βελτιώνονται μακροχρόνια δεν είναι αυτοί που πιέζονται περισσότερο, αλλά αυτοί που έχουν βάλει όρια, ρυθμό και απλότητα. Έχουν κάνει την προσπάθεια τόσο ξεκάθαρη, που δεν χρειάζεται να τη σκέφτονται.
Το θέμα λοιπόν δεν είναι αν έχεις χρόνο. Είναι αν η προσπάθειά σου έχει μορφή.
Και αυτό ισχύει στο μπιλιάρδο, όπως ισχύει και στη ζωή.
Αν σου φανεί χρήσιμο, κράτησέ το. Αν όχι, προσπέρασέ το.